Εξώδικο: τι είναι, πώς στέλνεται και πόσο κοστίζει

Το εξώδικο είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα νομικά έγγραφα στην Ελλάδα και από τα πιο παρεξηγημένα. Κάποιοι το φοβούνται σαν να είναι αγωγή και κάποιοι το αγνοούν σαν απλή επιστολή. Στην πραγματικότητα δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε τι είναι το εξώδικο, πότε χρειάζεται, πώς συντάσσεται και επιδίδεται, πόσο κοστίζει και τι κάνετε αν λάβετε ένα.

Τι είναι το εξώδικο

Εξώδικο (εξώδικη δήλωση, πρόσκληση ή διαμαρτυρία) είναι ένα έγγραφο που επιδίδεται επίσημα από δικαστικό επιμελητή και με το οποίο ο αποστολέας γνωστοποιεί κάτι στον παραλήπτη: μια απαίτηση, μια καταγγελία σύμβασης, μια διαμαρτυρία ή μια πρόσκληση να κάνει ή να σταματήσει να κάνει κάτι.

Η λέξη σημαίνει «εκτός δικαστηρίου». Το εξώδικο δεν είναι δίκη και δεν το εκδίδει δικαστήριο. Η αξία του βρίσκεται στο ότι αποδεικνύει τι γνωστοποιήθηκε, σε ποιον και πότε, μέσω της έκθεσης επίδοσης του δικαστικού επιμελητή. Αυτή η βεβαιωμένη ημερομηνία έχει συχνά νομικές συνέπειες.

Πότε στέλνουμε εξώδικο

Οι πιο συνηθισμένες χρήσεις είναι:

• Όχληση οφειλέτη. Καλείτε κάποιον να πληρώσει ό,τι σας χρωστά. Από την επίδοση ο οφειλέτης γίνεται κατά κανόνα υπερήμερος και αρχίζουν να τρέχουν τόκοι υπερημερίας, εκτός αν η ημερομηνία πληρωμής ήταν ήδη ορισμένη.
• Απλήρωτα ενοίκια. Η εξώδικη όχληση είναι το απαραίτητο πρώτο βήμα για τη διαταγή απόδοσης μισθίου (δείτε τον οδηγό για την έξωση ενοικιαστή).
• Καταγγελία σύμβασης. Λύση μίσθωσης, σύμβασης έργου, συνεργασίας ή ασφάλισης, με βέβαιη ημερομηνία.
• Προστασία προσωπικότητας. Καλείτε κάποιον να σταματήσει δυσφημιστικές αναρτήσεις ή να τις ανακαλέσει.
• Ελαττώματα και παραλείψεις. Ενημερώνετε πωλητή ή εργολάβο για ελαττώματα και ζητάτε αποκατάσταση.
• Διαμαρτυρία ή επιφύλαξη δικαιωμάτων. Δηλώνετε ότι δεν αποδέχεστε κάτι, ώστε να μη θεωρηθεί αργότερα ότι συναινέσατε.

Τι ΔΕΝ κάνει το εξώδικο

Η πιο σημαντική παρανόηση: το εξώδικο δεν διακόπτει την παραγραφή μιας απαίτησης. Για να διακοπεί η παραγραφή χρειάζεται κατά κανόνα άσκηση αγωγής ή άλλη δικαστική ενέργεια, όπως αίτηση για διαταγή πληρωμής. Αν η απαίτησή σας κινδυνεύει να παραγραφεί, ένα εξώδικο δεν σας προστατεύει.

Επίσης το εξώδικο:

• δεν υποχρεώνει τον παραλήπτη να κάνει ό,τι του ζητείται,
• δεν είναι εκτελεστός τίτλος: δεν μπορεί να οδηγήσει σε κατάσχεση,
• δεν αποδεικνύει ότι όσα γράφει είναι αληθινά, μόνο ότι γνωστοποιήθηκαν.

Πώς συντάσσεται ένα εξώδικο

Δεν υπάρχει υποχρεωτικός τύπος, αλλά ένα σωστό εξώδικο περιέχει:

1. Τα πλήρη στοιχεία αποστολέα και παραλήπτη (ονοματεπώνυμο ή επωνυμία, διεύθυνση, ΑΦΜ αν είναι γνωστό).
2. Τον τίτλο (εξώδικη δήλωση, πρόσκληση, διαμαρτυρία, ή συνδυασμό τους).
3. Τα πραγματικά περιστατικά: σύντομα, με χρονολογική σειρά και ημερομηνίες.
4. Το αίτημα: τι ζητάτε, μέσα σε ποια προθεσμία (π.χ. «να μου καταβάλετε 3.200 ευρώ εντός 10 ημερών»).
5. Την επιφύλαξη για κάθε νόμιμο δικαίωμα και τη δήλωση ότι, αν δεν ανταποκριθεί, θα κινηθείτε δικαστικά.
6. Τόπο, ημερομηνία και υπογραφή.
7. Την εντολή προς τον δικαστικό επιμελητή να το επιδώσει.

Μπορείτε να το γράψετε μόνοι σας. Ένα εξώδικο όμως δεσμεύει αυτόν που το στέλνει. Ό,τι γράψετε μπορεί να χρησιμοποιηθεί αργότερα στο δικαστήριο, και μια λάθος διατύπωση (π.χ. παραδοχή, λάθος ποσό, προσβλητικός τόνος) μπορεί να σας βλάψει. Σε υποθέσεις με αξία ή σε υποθέσεις που πιθανότατα θα φτάσουν στο δικαστήριο, αξίζει να το συντάξει δικηγόρος.

Πώς επιδίδεται

Το εξώδικο επιδίδεται από δικαστικό επιμελητή της περιφέρειας όπου βρίσκεται ο παραλήπτης. Ο επιμελητής το παραδίδει στον ίδιο, σε συνοικούντα ενήλικο ή, αν δεν βρει κανέναν, με θυροκόλληση σύμφωνα με τον νόμο, και συντάσσει έκθεση επίδοσης. Κρατήστε το αντίγραφο με την έκθεση: είναι η απόδειξή σας.

Ένα email ή μια συστημένη επιστολή μπορεί να αρκεί για απλές ειδοποιήσεις, ειδικά αν το προβλέπει η σύμβαση. Δεν έχουν όμως την ίδια αποδεικτική βεβαιότητα και σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως η όχληση για διαταγή απόδοσης μισθίου, ο νόμος απαιτεί επίδοση με δικαστικό επιμελητή.

Πόσο κοστίζει ένα εξώδικο

Το κόστος έχει δύο σκέλη:

• Αμοιβή δικαστικού επιμελητή για την επίδοση. Εξαρτάται κυρίως από την απόσταση και τον αριθμό των παραληπτών. Για μία επίδοση σε αστική περιοχή είναι συνήθως μικρό ποσό.
• Αμοιβή δικηγόρου για τη σύνταξη, αν την αναθέσετε. Συμφωνείται ελεύθερα και εξαρτάται από την πολυπλοκότητα, από ένα απλό εξώδικο όχλησης μέχρι μια εκτενή νομική διαμαρτυρία.

Δείτε και τον οδηγό μας για το πόσο κοστίζει ένας δικηγόρος.

Έλαβα εξώδικο: τι κάνω;

1. Μην πανικοβληθείτε, αλλά μην το αγνοήσετε. Δεν είστε υποχρεωμένοι να απαντήσετε, αλλά το εξώδικο είναι συχνά το προοίμιο αγωγής, διαταγής πληρωμής ή καταγγελίας της σύμβασης.
2. Σημειώστε την ημερομηνία επίδοσης και τις προθεσμίες που αναφέρει.
3. Ελέγξτε την ουσία. Οφείλετε πράγματι; Είναι σωστό το ποσό; Έχει παραγραφεί η απαίτηση;
4. Σκεφτείτε αν θα απαντήσετε. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά όταν οι ισχυρισμοί του αποστολέα είναι ανακριβείς, μια εξώδικη απάντηση βοηθά να καταγραφεί η δική σας εκδοχή.
5. Μην κάνετε παραδοχές βιαστικά σε τηλέφωνα ή μηνύματα.
6. Αν το εξώδικο είναι από εισπρακτική εταιρεία ή servicer, ζητήστε αναλυτική κατάσταση της οφειλής. Οι εισπρακτικές έχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις ενημέρωσης και συμπεριφοράς. Δείτε και τον οδηγό για τη ρύθμιση οφειλών.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι υποχρεωτικό να απαντήσω σε εξώδικο;

Όχι, δεν υπάρχει γενική υποχρέωση απάντησης. Η σιωπή δεν σημαίνει αποδοχή. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως μια τεκμηριωμένη απάντηση σας προστατεύει, γιατί καταγράφει εγκαίρως τη δική σας θέση.

Το εξώδικο σταματά την παραγραφή;

Όχι. Η παραγραφή διακόπτεται κατά κανόνα με την άσκηση αγωγής ή άλλη δικαστική ενέργεια. Το εξώδικο μπορεί να έχει άλλες συνέπειες, όπως την έναρξη τόκων υπερημερίας, αλλά δεν σταματά την παραγραφή.

Μπορώ να στείλω εξώδικο χωρίς δικηγόρο;

Ναι. Μπορείτε να το συντάξετε και να το δώσετε απευθείας σε δικαστικό επιμελητή για επίδοση. Επειδή όμως το περιεχόμενο σας δεσμεύει, σε σοβαρές υποθέσεις καλό είναι να το ελέγξει δικηγόρος.

Πόσο γρήγορα επιδίδεται ένα εξώδικο;

Συνήθως μέσα σε λίγες εργάσιμες ημέρες από την παράδοση στον δικαστικό επιμελητή, ανάλογα με την περιοχή και το αν βρεθεί ο παραλήπτης.

Μπορώ να στείλω εξώδικο για συκοφαντική δυσφήμηση;

Ναι. Είναι συνηθισμένο να ζητείται εξώδικα η αφαίρεση ή η ανάκληση δυσφημιστικών δηλώσεων πριν από μήνυση ή αγωγή. Προσοχή στις σύντομες προθεσμίες της έγκλησης, που τρέχουν παράλληλα. Δείτε τον οδηγό μας για τη μήνυση.

Πότε να μιλήσετε με δικηγόρο

Αν το εξώδικο αφορά σημαντικό ποσό, σύμβαση που θέλετε να λύσετε ή υπόθεση που μάλλον θα φτάσει στο δικαστήριο, ένας δικηγόρος θα το διατυπώσει έτσι ώστε να σας προστατεύει, θα ελέγξει προθεσμίες και παραγραφές και θα σχεδιάσει το επόμενο βήμα. Αν λάβατε εξώδικο, θα σας πει αν και πώς να απαντήσετε. Στο Aboutlaw μπορείτε να βρείτε δικηγόρο, να δείτε τις υπηρεσίες και τις ενδεικτικές αμοιβές του και να κλείσετε ραντεβού online.